در اتريش حدود 18 دانشگاه و 110 موسسه آموزشی وجود دارد و زبان ملی و رسمی تدريس در اين دانشگاه ها آلمانی می باشد. البته در دوره ی دکترا و در بعضی از دانشگاه های خصوصی می توان به زبان انگلیسی تحصيل کرد.

تحصيل در دانشگاه های اتريش برای دانشجويان خارجی – منجمله ایرانی – رايگان نيست و ترمی حدود  382 يورو شهريه تحصيلی دريافت می گردد. بضی از دانشگاه ها - مانند دانشگاه صنعتی گراتس (TU-Graz) - اين شهريه را به دانشجويان ایرانی در صورتیکه حداقل 9 واحد در ترم گذارنده باشند، برمی گردانند.

اخذ پذيرش برای (ادامه) تحصيل در دانشگاه های اتريش شرط اعطای ويزا از سوی دولت اتريش است.

 برای اخذ پذيرش در دانشگاه های اتريش داوطلب بايد دانشجوی رشته مورد نظر در کشور خود باشد و یا مدرک تحصيلی او - در کشوری که آن را کسب کرده است و همچنين در اتريش -  برای ورود به دانشگاه کافی باشد. به عبارت ديگر ديپلم دبیرستان به تنهايی قابل قبول دانشگاه های اتريش نيست و قبولی در کنکور دانشگاه (سراسری یا دانشگاه آزاد) در رشته  و مقطع مورد نظر، پیش شرط درخواست پذیرش است.

دانشجويانی که در دانشگاه  های ایران به تحصيل اشتغال دارندن و یا داشته اند، بايد گواهی صادره از دانشگاه و ریزنمرات مهر وموم شده ی خود ارايه دهند. در اين گواهی بايد منعکس باشد که فرد متقاضی از ادامه تحصیل منع نشده است.

مدارس عالی فنی (Fachhochschulen - FH's)، دانشکده های هنرهای عالی، و دانشگاهها در بعضی از رشته ها (مانند پزشکی، داروسازی، اقتصاد و روانشناسی) امتحان ورودی - شامل امتحان کتبی و مصاحبه حضوری - نيز برگزار می کنند.  برای دریافت پذیرش باید در این امتحان ورودی شخصا شرکت کرد.

علاوه بر این مراکز آموزش عالی در اتريش سهمیه برای پذيرش دانشجوی خارجی دارند و برآوردن تمامی شرایط برای اخذ پذیرش به معنی دریافت بدون چون و چرای آن نیست.

مهلت درخواست  پذیرش برای ترم تابستانی تا اول فوريه و برای ترم زمستانی تا اول سپتامبر می باشد. يعنی مراکز مربوطه بايد مدارک متقاضی را تا زمانهای نامبرده دريافت کرده باشند.  توصيه می شود که از 6 ماه قبل  از تاریخ مورد نظر برای ورود به اتریش و ادامه تحصیل، درخواست خود را به دانشگاه ارائه دهید.

دانشجويان خارجی بايد  پس از ثبت نام در دانشگاه  برای آموختن زبان آلمانی و در اکثر موارد  در صورت پایین بودن  نمرات چهار سال  دبیرستان در دروس اصلی و مرتبط با رشته  تحصیلی انتخاب شده، برای این دروس، يک دوره يک ساله تا دوساله ی پيش دانشگاهی (Vorstudienlehrgang) را بگذرانند.

هزينه زندگی و تحصيل دراتريش ساليانه 8000 الی 9000 يورو می باشد که اين هزينه باید برای اخذ ويزای تحصيلی  یا به صورت ساپورت مالی  یا وجه پرداخت شده به یک حساب بانکی در اتریش ارائه شود.

تامين  بخشی  ازهزينه ای تحصيل بوسيله کار ضمن تحصيل در اتريش رسماً امکان پذير است ولی عملا بسیار سخت.  برای این منظور فرد دانشجو باید کارفرمایی پیدا کند که برای او از اداره کار، تقاضای اجازه ی کار کند. اما دریافت همین مجوز کار هم، که رسماً «کمتر از پاره وقت» نامیده می شود، به هیچ وجه کار ساده ای نیست. طبق قوانین جاری، کار کردن برای دانشجویان خارجی با درآمدی بیش از 374,02 یورو در ماه ممنوع است. قبل از دریافت این اجازه ی کار لازم است ثابت شود که برای آن شغل، یک فرد اتریشی جویای کار و واجد شرایط و یا یک فرد خارجی که دارای اجازه کار است و بیکار و واجد شرایط، وجود ندارد. بعنوان مثال شهروندان کشورهای اتحادیه اروپا که در اتریش جویای کار هستند در اولویت بالاتری نسبت به دانشجویان خارجی قرار دارند. بضی از دانشگاه ها با توجه به نمره های بالای دانشجويان خارجی به آنها در خود محيط دانشگاه کارمی دهند.

نظام آموزشی در اتريش

تحصيلات ابتدایی و متوسطه

در اتريش کودکان از 5 سالگی وارد دوره يک ساله آمادگی (Vorschule) می شوند، سپس از 6 سالگی آموزش ابتدايی در دبستان (Volksschule) آغاز می شود. مدت دوره ابتدايی 4 سال است و در پايان اين دوره از دانش آموزان امتحان می گيرند. سپس تحصيلات متوسطه عمومی به مدت 4 سال آغاز می شود. دانش آموزان ممتاز در دوره ابتدايی به دبیرستان های جامعAllgemeinbildende Höhere Schule (AHS) راه می يابند و پس از دوره چهار ساله متوسطه عمومي (سیکل اول)، دوره چهار ساله آخری (سیکل دوم) را نيز در همین دبيرستان ها ادامه می دهند یا وارد کالج های فني- حرفه ای (Höhere Technische Lehranstalt – HTL)  می شوند که دوره آن 5 ساله است. عده ای نیز وارد دبیرستان اقتصاد (Handelsakademie – HAK) می شوند. همه دانش آموزان دبيرستان ها و کالج ها از هر گرايشی در امتحانات نهايی دیپلم (Reifeprüfung) شرکت می کنند و در صورت قبولي، مدرک (Reifeprüfungszeugnis) دريافت می کنند که ديپلم دبيرستان است و دارندگانش «دانش آموختگان دبيرستان ها» (Maturanten) ناميده می شوند.

بقیه دانش آموزان دبستان ها وارد مدارس متوسطه (Hauptschule) می شوند که 3 یا 4 ساله است. در اين دوره توجه زيادی به کارهای عملی می شود و دانش آموزان همراه مبانی نظری، کاربردهای عملی را نيز می آموزند. سپس دانش آموزان ممتاز وارد کالج های فني- حرفه ای (Höhere Technische Lehranstalt – HTL)  و عده ای نیز وارد دبیرستان اقتصاد(Handelsakademie – HAK) می شوند. بقیه آنها وارد هنرستان (Berufsschule) یا مدارس تخصصی ورزشی و موسيقی می شوند و دوره  2 تا چهار ساله  این مدارس را می گذرانند.

تحصيلات دانشگاهی

مراکز آموزش عالی در کشور اتريش شامل دانشگاه ها، دانشکده های هنرهای عالي، مدارس عالی فنی و کالج های تخصصی دو تا سه ساله است. مراکز آموزش عالی اتريش در زمينه هنر و موسيقی از مراکز قوی هنری اروپا به شمار می آيند.

از سال 1994 ميلادی تا کنون بيش از 40 مدرسه عالی فنی مجوز تاسيس گرفته اند که در رشته های مختلف دوره های 4 ساله لیسانس (کارشناسی) برگزار می کنند. تفاوت مدارس عالی فنی با دانشگاه ها در کاربردی و حرفه ای بودن تحصيلات است. در پايان دوره ها دانشجو بايد يک دوره شش ماهه تا يک ساله کارآموزی را در مراکز گوناگون بگذراند. شرط ورود به مدارس عالی فني، همان شرط ورود به دانشگاه هاست و در مواردی مدارک حرفه ای نيز مورد توجه قرار می گيرند.

تقویم دانشگاهی

سال تحصیلی از اول اکتبر شروع شده، درسی ام ژوئن سال بعد به اتمام می رسد و شامل یک ترم زمستانی از اول اکتبرتا سی ام ژانویه و یک ترم تابستانی از ابتدای مارس تا سی ام ژوئن میباشد.

ساختار برنامه های آموزشی

سیستم آموزشی اتریش در بعضی از دانشگاه ها بنا به رشته تحصیلی به صورت سنتی بر دو محور دیپلم و دکترا استوار است ولی در بیشتر رشته های تحصیلی سه محوری است که شامل لیسانس، فوق لیسانس و دکترا است. به این ترتیب، دروسبه صورت ذیل ارائه خواهند شد:

برنامه های دیپلم سنتی

ارائه دهنده آموزش گسترده آکادمیک و/یا هنری پیش-حرفه ای می باشد و با دریافت مدرک دیپلم فارغ التحصیلی یا دیپلم مهندسی برای مهندسین به پایان می رسد. طول مدت این دوره ۴ تا ۶ سال است. برنامه های پزشکی و دندان پزشکی با دریافت مدرک دکترا به پایان می رسند. این دوره ۶ سال به طول می انجامد.

لیسانس (کارشناسی) و فوق لیسانس (کارشناس ارشد)

به صورت زیر تقسیم بندی می شوند:
۱) تحصیلات لیسانس با دریافت مدرک و طول دوره ۴-۳ سال.
۲) فوق لیسانس. پیش نیاز این دوره، تکمیل موفقیت آمیز دوره لیسانس می باشد. مدرک این دوره، مشابه آنچه در بالا در مورد دیپلم های سنتی گفته شد است. طول مدت این دوره ۲-۱ سال است.

دوره دکترا

تحصیلات دکترا مستلزم تکمیل موفقیت آمیز دوره فوق لیسانس یا دیپلم (بر اساس آنچه در بالا گفته شد) می باشد. علاوه بر این دانشجو بایستی قابلیت انجام تحقیقات به صورت مستقل را از خود نشان دهد. این دوره ۲ سال یا بیشتر به طول می انجامد و با دریافت مدرک دکترا به پایان خواهد رسید.
 

دوره های آموزشی دانشگاهی

هدف ها، ساختار، مواد درسی و طول مدت این دوره ها از طرف دانشگاه تعیین می شود. پس از تکمیل تحصیلات تکمیلی در این دانشگاه ها، عنوان هائی از قبییل .۱..و ۲...به دانشجویان آن رشته ها اعطا می گردد.
MBA - Master of Business Administration
MAS - Master of Advanced studies

نکات مهم برای شما که قصد ادامه تحصیل در خارج از کشور برای خود یا فرزندانتان را دارید

 1- تحصيلات دانشگاهي بايد به زبان آلمانی یا انگليسی باشد

شرايط جهاني و روند جهاني شدن و توسعه فراگیر و ناگزیر ناشی از آن و پيامد هايي نظير گسترش فراگير اينترنت به عنوان جامع ترين رسانه موجود و گسترش روز افزون رسانه های انگليسي و آلمانی زبان و کاربرد های فراوان اين زبان در دنيای امروز، وضعيتي را پديد آورده که در همه جنبه های زندگي از هنر و سرگرمي گرفته تا علم و صنعت و تجارت ، تسلط نسبی به زبان انگلیسی و آلمانی و توانایی استفاده از کامپیوتر در حد متوسط را اجتناب ناپذیر نموده است. برای دانشجوياني که با  صرف هزينه و وقت قصد دارند آينده خود را بر مبنای تحصيل در يک دانشگاه خارجي بسازند ، اولويت نخست بايد يافتن يک دانشگاه و محيط آلمانی زبان باشد. چرا که همين زبان آلمانی به تنهايي ميتواند آينده شغلي فرد را تضمين کند و جز آن ، به نظر مي رسد برای يک ايراني ، يادگيري گويشی مانند ترکی – آذری کاربرد بيشتری از زبان هايي نظير روسي يا بلغاری داشته باشد.

  2- موقعيت امن اجتماعي کشور مقصد

جواناني که برای تحصيل از کشور خارج مي شوند، قطعا از خانواده هايي سالم هستند که به ارزش های خانوادگي خود پايبند مي باشند. اما محيط کشور مقصد نيز شرط است که می بایست از امنیت و سلامت لازم برخوردار باشد. بسياری از کشور ها که برخی از آن ها نیز با جديت مورد تبليغ قرار مي گيرند ، از حد اقل فاکتور های امنيتي و سلامت اجتماعي برخوردار نيستند. آمار جرایم و بزه کاری در برخی کشورها مثل کشورهای اروپای شرقی و تازه استقلال يافته ، به لحاظ مسائل تاریخی ، اقتصادی و فرهنگی همواره با اختلاف زیادی نسبت به سایر کشورها در سطح بالایی قرار داشته است و همه ما کم و بيش از مشکلاتي که دانشجويان در اين کشورها با آن مواجه مي شوند چيزهايي شنيده يا خوانده ايم. برای جذب دانشجو به يکي از اين کشورها به عنوان يک امتياز تبليغاتي گفته مي شود که برای دانشجويان بادی گارد استخدام کرده اند، بايد از خود پرسيد مگر در اين کشور چه ميگذرد که حتي دانشجويان نياز به بادي گارد دارند؟ در انتخاب محیط تحصیل ، ضروری است که در زمینه امنیت اجتماعی مطالعه و دقت فراوانی صرف کنیم تا در حد امکان ، از دغدغه ها و نتایج نا مطلوب احتمالی یک فضای آلوده در امان بمانیم.

البته دانشجويان در هر محیطی خود مي بايست حد اکثر احتياط را در زمینه هایی مثل معاشرت ها و ارتباطات ، انتخاب مسکن و غیره انجام دهند و قطعا نقش بسیار مهمی در زمینه تامین امنیت یا بر هم نزدن امنیت موجود بر عهده خود دانشجو است. مثلاً به لحاظ فرهنگي ايراني ها قرابت کمي با اتباع کشورهای آفريقايي و عربي دارند لذا بهتر است دانشجويان از ارتباط یا هم خانگی با اتباع اين کشورها پرهيز کنند ، اما محیط و عوامل محیطی نیز به میزان زيادی در امنيت نقش دارند و در انتخاب مقصد باید محتاط بود.

اگر مدتي به اخباری که در جرايد در مورد نا امني برخي کشور ها درج ميشود دقت کنيد در مي یابيد که کدام کشور ها اصلاً مناسب نيستند.

3- گرفتن حداکثر امکانات با حداقل قيمت

تحصيل در يک کلام يک سرمايه گذاريست بدین معنا که دانشجو وخانواده وی با صرف هزينه های گوناگون مادی و معنوی تلاش خود را بر ساختن آينده ای بهترو روشن تر معطوف ساخته اند. پس عقلانی تر آن است که در اين راه ، کشور ها و دانشگاههايي را انتخاب کنید که در مقابل میزان سرمایه گذاری شما امکانات بهتری ارائه مي کنند. منظور از اين امکانات صرفاً امکانات علمي نيست. برای مثال، دانشگاههای هند اساتيد خوبي دارند اما از داشتن خوابگاههای خوب، کتابخانه روزآمد، امکانات ورزشي و بهداشتي محرومند. در مقابل ، دانشگاه های اتریشضمن آنکه از نظر علمي در سطح کاملا مناسبی قرار دارند، سرمایه گذاری بي نظيری برای ايجاد اينترنت رايگان، سايتهای مجهز کامپيوتری، کتابخانه های الکترونيکي و امکانات ورزشی انجام داده اند. مسلماً اين امکانات در شرايطي به صرفه است که  به نسبت ارزان هم باشد. برای خيلي از رشته ها اتریشارزانتر است و برای برخي رشته ها هم هند. در مقابل در کشورهايي نظير قبرس و امارات  ، امکانات درجه دو و سه به واسطه ماهيت توريستي آنها با قيمت های گزاف عرضه مي شود. پس قبل از انتخاب حتماً تحقيق کنيد و از صحت اطلاعات دريافتي اطمينان حاصل کنيد.

توجه کنيدحتي المقدور به دانشگاههايي نرويد که برای پذیرش و ثبت نام در آن ها از دانشجويان به بهانه های مختلف وجوه غير قانوني اخذ مي شود. به عنوان مثال دانشگاه های شهر بنگلور هند و دلالان آنها در اخاذي از دانشجويان و خانواده های آن ها به بهانه های گوناگون و اغلب واهی نه تنها از حد خود خارج شده اند، بلکه به کلی منزلت دانشگاه و دانشجو و تحصیل دانشگاهی را زیر سوال برده اند. اين مشکل در ساير شهر های هند هم تا حدي وجود دارد.

4- اعتبار بين المللي دانشگاه ها را دست کم نگيريد

واقعيت اين است که در اکثر رشته های دانشگاهي اگر هزار دانشگاه ممتاز وجود داشته باشد نهصد دانشگاه اول آن در آمريکا هستند. با توجه به شرايط نا عادلانه ای که از طرف دولت آمريکا عليه شهروندان ايرانی تحميل شده، امکان دسترسي به اين دانشگاه ها برای دانشجویان ایرانی محتمل نمي باشد. دانشگاه های کشورهای پيشرفته غرب نيز آنقدر پر هزینه و گران است که برای اکثر خانواده ها مقرون به صرفه نيست. مانند تحصيل در انگلستان که سالانه حدود سي ميليون تومان هزينه دارد و تامین آن تنها برای بخش کوچکی از جامعه ما امکان پذیر است.

پس چاره چيست؟ اين سوال را همه ما مرتباً از خود مي پرسيم و به ناچار در حد امکانات و توانايي های خود بايد به آن پاسخ دهيم.

يک مساله خيلي اساسي پيدا کردن دانشگاه انگليسي زبان است چون به اين صورت شما به آخرين مباحث روز دست می يابيد و هميشه هم به روز مي مانيد. امکان کار و فعاليت وزندگي را نيز در يک محيط جهاني بدست مي آوريد.

نکته ديگر انجام تحصيل به صورت تمام وقت است، دنبال تحصيلات مکاتبه ای نباشيد چون اکثراً از محتوای علمي لازم بي بهره اند و از همه بدتر اينکه با تحصيل مکاتبه ای از تجربه پربار دوران دانشجويي در يک کشور خارجي محروم مي شويد.

اعتبار جهاني دانشگاه در دوره کارشناسي چندان مهم نيست .يک دانش آموز متوسط در آمريکا هم به يک دانشگاه درجه يک راه نمی يابد. دانش آموزان متوسط برای انتخاب يک دانشگاه خوب ميتوانند با مقايسه امکانات دانشگاه های مختلف يکي را انتخاب کنند يا ببينند کدام دانشگاه در رشته مورد علاقه به آنان پذيرش ميدهد. اما اعتبار بالای دانشگاه برای تحصيلات تکميلي و خصوصا دوره دکتری حياتي مي باشد.

طبعاً دانشجويي که تا کارشناسي ارشد در ايران تحصيل کرده است شانس کمي برای تحصيل در کشور های غربي دارد. چون بدون رودربايستي دانشگاه های ايران از اعتبار بالايي برخوردار نيستند حتي اخيراً کشوری نظير هند مدرک پزشکي عمومي ايران را برای تحصيل در دوره تخصص قبول نمي کند. اما برای دوره دکتري ميتوان دانشگاه های مطرح در سطح آسيا را انتخاب کرد. مثلاً دانشگاه تکنولوژی اتریش برای تحصیلات تکمیلی رشته فيزيک معتبر اند اما برای مثلاً تخصص پزشکی بهتر است از دانشگاه UNI WIEN اتریش استفاده شود.

 5- بزرگترين دست آورد تحصيل خارج از کشور تجربه است

دوران دانشجويي آنهم در خارج از کشور متفاوت، پر ماجرا و سرشار از تجربه است. اگر در اطرافيان شما کسي قبلاً اين تجربه را داشته مي تواند شما را نسبت به تصميمتان آگاه تر کند.

هم دانشجويان و هم خانواده ها توجه کنند که جواني که به خارج از کشور مي رود نياز دارد دست به تصميم گيري هايي بزند که مي تواند تبعات خوب يا بدي برايش داشته باشد و  لزوما تا وقتي در ايران زندگی می کرده است نيازی به اين تصميم گيري ها نداشته است. او با ماجراها و شرايطي کاملاً جديد مواجه مي شود که هميشه خوشايند نيست. در روزها و ماههای اول مهاجرت دچار دلتنگي و حتي بهانه جويي مي شود. دانشجو مجبور است برای دوام ، برنامه ريزي داشته باشد. مجبور است بودجه و هزينه هايش را بدقت هماهنگ کند. با افراد جديد مواجه مي شود که از فرهنگ ها و کشورهای ديگري هستند و ناگزیر است خود را با محيط جديد هماهنگ کند تا بتواند با آن ارتباط برقرار کند و از مزايای آن استفاده کند و از بلايای آن آسيب نبيند. در همه اين روزها و لحظات دانشجو بايد به اهدافي که برای آينده خود ترسيم کرده توجه داشته باشد. اعتقاد به آينده و اعتماد به نفس از سختي ها خاطراتي شيرين مي سازد و هر لحظه پردردسر تبديل به خاطره ای به یاد ماندنی مي شود. چه بهتر که خانواده های محترم دانشجویان نیز با آگاهی از این شرایط فرزندان خود را به ویژه به لحاظ روحی تقویت و پشتیبانی نموده و در ترسیم آینده ای بهتر برای آنها بکوشند.

اما به دانشجویان نیز باید خاطر نشان کرد که خانواده های ما معمولاً در فراهم کردن امکانات رفاهي برای فرزندانشان از هيچ تلاشي دريغ نمي کنند و گاهی همين مهرباني ها ما را بد عادت می کند . اگر آينده ای روشن را برای خود در نظر بگیریم و تمام تلاش خود را بر رسیدن به اهدافمان معطوف بداریم، به سادگی می توانیم بر همه مسائل و مشکلات احتمالی فائق آییم  . ساده ترین شکل اين مسائل مي تواند چگونگي تغذيه يک دانشجو ،  بيماري در غربت يا نرسيدن به موقع پول از طرف خانواده باشد. همه اينها گذراست اما دانشجو ياد مي گيرد و تجربه مي کند که چگونه در مقابل مخاطراتِ جدي تر در کار و زندگي پس از دوران دانشجويي از خود واکنش صحيح را نشان دهد و همين تجارب ، بدون شک بهترين دست آورد دوران دانشجويي هستند.  دوراني که با همه سختي ها سرشار از مسئوليت پذيري، تفريح وپيشرفت است.

موفق باشید!